Küresünni Küresinli Belgesel Filmi  کوره سوننی کوره سینلی کره سنی

"From Yestikan to Van" (Yestikan‘dan Van‘a) adlı belgesel filmi İngiltere, İtalya ve Bosna Hersek ülkelerinde gösterilecektir.

Küresünni Kelimesinin Tarihi Gelişimi

Küresünniler, Türkiye’de Van ilinde; İran'da ise en çok  Urumiye ilinde yaşayan Türk boyudur. Oğuzların 24 boyundan biri olan Çepni boyuna mensup halktır.

Küresünnilerin nerden geldikleri konusunda çok farklı görüşler ileri sürülmektedir. 

Küresünni Tarihi

Küresünniler (veya Küresünli, Küresünnü, Küresinli), Azerbaycan hanlıklarından olan Makü Hanlığı bünyesinde bulunan Oğuz Türkleridir. Oğuzların Avşar boyundan olan Küresünniler, bulundukları coğrafyadaki topluluklarından farklı olarak sünni mezhebine sahip olduklarından, Safevi devletine karşı Osmanlı devletinin bir uç aşireti olmuşlardır. 1. dünya savaşında Rusların bölgeyi işgal edip Ermenileri silahlandırmaları sırasında çok kayıp vermişlerdir. Günümüzde Küresünnilerin büyük bir çoğunluğu Güney Azerbaycan'ın Urumiye ve Türkiye'nin Van şehrinde yaşamaktadırlar.Türklük şuurları oldukça güçlüdürler.

Küresünniler Amerika’nın Sesi Radyosunda

Voice of America (VOA) - Amerikanin sesi

Washington stüdyosunda İran Azerbaycan Pencere Programı sunucusu Hatice İsmailova ile Bulud Mehmandarli İran’da Küresünnilerin (Azeri Türk) yaşadıkları sorunlarla ilgili program yapıldı. Bu programa  Finladiya ülkesinden Firuz Saeidi, Kanada ülkesinden  Alirıza Kuluncu katıldı. 

İran’da yaşayan Küresünnilerin sorunları ile ilgili programı dinlemek için tıklayabilirsiniz…  

[ ]

دربرنامه پنجره آذربایجان در استودیوی واشنگتن درآمریکا درصدای آمریکا خدیجه اسماعیل اوا و بولود مهماندارلی مصاحبه ای دررابطه با مسائل و مشکلات کوره سینلیها (ترکهای آذری)با فیروز سعیدی ساکن فنلاند و علیرضا قولنجی ساکن کانادا انجام داده اند.

Van'da Küresünni Müslümanları

Önemli bir bölümü I. Dünya Savaşı sonrasında ve Cumhuriyet Döneminde Van yöresine İran Azerbaycan’ından göç ettirilmiş Şafii Müslümanlardır. Bir kısım Kürtçe konuşsa da ezici çoğunluğu Türkçenin Azeri lehçesiyle konuşur ve kendisini Azeri Türkü kabul eder. Ancak Şafii olmakla Azeri çoğunluktan ayrılır. Küresünni Müslümanlar, bildiğim kadarıyla, dünyada Şafii mezhebine mensup, kendilerini Türk kabul eden tek topluluğu oluşturur.

Güney Azerbaycan ve Kürt Sorununda ki Küresünniler
Kürt aşiretlerinin yaşadığı diğer bir bölge Hoy vilâyetidir. Bu bölgede Küresünnü ve Memkanlu aşiretleri Türkiye sınırlarında yaşıyorlar... Hoy Urmu arasında bulunan Salmas bölgesinde de Kürt aşiretleri yaşamaktadır. Çehrık, Küresünnü, Delzey, Kuhsar; Ketban köylerinde Yaklaşık 35 bin nüfusa sahiptirler...

...Birinci dünya savaşı artı Ermeni, Asuri ve Kürt isyanlarının zararları Azerbaycan için daha ağır ve korkunç sonuçlar doğurdu. Örneğin Urmu ovalarındaki 300 köyden tamamına yakını tahrip edildi. Urmu’nun nüfusu 25 bin den 5000’e düştü. Kürt aşiretleri Katliam ve yağma peşindeydi. Bu aşiretler Şakakan aşiretinden olan ve Hoy’la salmas şehirleri arasındaki köyleri ele geçiren Simko tarafından yönetilirdi. 20 yıl (1905-1926) boyunca Azerbaycan’ın batı bölgelerinde terör estiren Simko ve Kürt aşiretleri bölgenin nüfus dengesini ve yerleşim alanlarının değişmesine sebep oldu.

Osmanlı’da Türkmenler neden Kürtleşti?

Bu asimilasyon Türklerin kurduğu Osmanlı İmparatorluğu eliyle yapılmıştır. Osmanlı Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki Türkmenleri Kürtleştirmiştir. Çünkü Sünni Osmanlının Şii-Alevi İran’a (kaldı ki o zaman İran Alevi Türemendi yani Sünni Osmanlı için daha büyük tehlike idi çünkü Osmanlının doğu sınırları tamimiyle Türkmenlerle meskûn idi) karşı kullanabileceği en önemli silah koyu Sünni (Şafi) Kürtlerdi. Benim bildiğim kadarıyla Karakeçililer, Karacadağ Türkmenleri, Begdilliler, Bagdillilar, İzol aşireti, Milli aşireti, bazı Avşar aşiretleri, bazı Küresünni aşiretleri, Balaban aşireti, Kaçarlar, Kureyşanlar, Abbasanlar, Koçgirililer, Türkan (Tirkan ya da Terkeyan da deniliyor) aşireti de işte bu Türkmen aşiretleri arasındadır.

Giresun’un Adı Nereden Gelir Nereye Gider?
Küresünniler duydunuz mu? Tarih, bu kişilerin Şah İsmail  Safevi zamanında Sünnilikten Şiiliğe dönmeleri için kör edilmiş olmaları ve o zamandan beri ”küre Sünni” yani Kör Sünniler olarak adlandırıldıklarından yanadır. Tarihçilerin Küresünniler hakkında aynı fikirde oldukları bir konu da Küresünnilerin Çepni Oğuzlarındandırlar. Çepni Türklerinin de Giresun’a geldiği ve burada çoğunlukta yaşadıklarını biliyoruz... “Giresunlu veya Küresünni Türkmen Oğuz toplumu” Azerbaycan'ın Hoy, Salmaz ve Urmiye bölgelerinde, Urmiye Gölü'nün batı kısmında yaşamaktadırlar.

Erivan’dan Van’a: Kültürel Bir Değişim Hikâyesi

Van’da   Küresinli ( Horasanlı) ismi yaygındır. Horasan’ın İran’dan Anadolu’ya açılan tarihi yollar üzerinde bulunması olasılıkla bu ada kaynaklık etmiştir.

1918 baharından itibaren bölgeden Kars, Iğdır, Beyazıt ve Van’a trajik bir göç başlar. 1 milyondan fazla Kürt (Bruki), Azeri (Küresinli) ve Karapapak büyük zorluklarla şimdi yaşadıkları bölgelere ulaşır.